Bezet-Verzet

Er is een 'vernieuwde' maatschappelijke belangstelling voor alles wat te maken heeft met het verzet tijdens de Nazi bezetting. Met wat huis-tuin-en-keuken psychologie/sociologie zou hiervoor misschien een verklaring kunnen gevonden worden. Zou het iets te maken hebben met de toenemende verrechtsing en verharding van onze samenleving? De schijnbaar onstopbare opmars van autocratische leiders die in razend tempo alle 'welvaart' die de naoorlogse jaren ons gebracht heeft teniet willen doen, en ijverig de schuld hiervoor op de schouders van kwetsbare groepen laden? Zijn teveel mensen de wreedheid van een absolutistisch regime vergeten? ... Zware kost! Wellicht niet het gespreksonderwerp voor de tafelconversatie tijdens onze nazomeractiviteit.

Om gezondheidsredenen kan ik er zelf niet bij zijn. Gelukkig ziet onze penningmeester het zitten om even in de pen te klimmen voor een kort verslag. Dat laat mij toe om vanop afstand toch een gedocumenteerde reflectie te maken op deze nazomeractiviteit, en zo een kleine bijdrage te leveren aan het geheel.

Zoals dat meestal gaat met groepsbijeenkomsten, is het moeilijk om een strikte tijdsplanning aan te houden. Niet iedereen bereikt de site op het voorgestelde tijdstip. Daarna moet er natuurlijk rap wat bijgebabbeld worden, en als er nog een drankje aan te pas komt, kan dat gemakkelijk een beetje uitlopen. Gelukkig heeft Brecht (de uitbater van het museum) vlug door dat dit geen militair manoeuvre is met een strikte timing, maar een gemoedelijk weerzien van een groepje kameraden. Het voorziene programma is voldoende elastisch om wat noodzakelijke speling toe te laten. Tevens weet Brecht te voorspellen dat er geen regen verwacht wordt, en er dus geen nood zal zijn aan een 'wisselstelling' of extra aanpassingen. Relax!

Dat Brecht een gepassioneerde mens is, wordt algauw duidelijk tijdens zijn introductie van het bezoek-programma. Het museum is zijn geesteskind. Ooit gestart als een los hobbyproject, is het over de jaren uitgegroeid tot een ware schatkamer aan informatie over de bezetting, het verzet, de collaboratie, onderduikers, sabotage, verraad en deportatie. Brechts enthousiasme is aanstekelijk, en de groep is al snel helemaal gemotiveerd om aan de rondleiding te beginnen. Omdat onze bende iets te groot is om gezamenlijk het museum te bestormen, worden we opgesplitst en toegewezen aan twee gidsen. Terwijl de ene helft een wandelingetje maakt naar de Vredesmolen voor een kennismaking met aandoenlijke verhalen uit de Eerste Wereldoorlog, laat de andere helft zich onderdompelen in de duistere tribulaties van collaboratie en verzet.

Met uitzondering van enkele dreigende wolken in de verte, is het bezoekje aan de Vredesmolen een uitstap vol licht en panoramische schoonheid. Aan de voet van het monument, vertelt gids Ignace het verhaal van het woelige oorlogsverleden van de molen. Hij illustreert zijn vertelling met soldatenbrieven en oorlogspoëzie. Dat brengt het grote oorlogsgebeuren terug op mensenmaat. Wie daarna goesting heeft om de beklimming te maken, kan zich verder laten bekoren door een uniek vergezicht op het omliggende platteland. Adembenemend?!

De groep die de toer van het museum maakt, wordt door een gids in aangepaste klederdracht (jaren '40) en met historische sfeermuziek, getransporteerd naar het woelige verleden van bezetting, collaboratie en verzet. Een gevoel dat misschien nog versterkt wordt door de wetenschap dat de plaats waar we staan (Klerken) tijdens de bezetting een broedhaard van verzet was. De toenmalige burgemeester was niet erg opgezet met de komst van de fascisten en algauw kreeg zijn voorbeeld navolging in de hele regio.

Het is haast metaforisch dat de rondleiding in het museum (hoeve) start in een kleine woonkamer, om dan uit te breiden tot een voorstelling die quasi alle facetten van verzet en collaboratie tentoon spreidt. Er is zoveel materiaal aanwezig dat de gids zich moet beperken tot enkele grote thema's en hoogtepunten uit de geschiedenis. Verder is het aan het spiedende oog van de bezoekers om de meest interessante attributen terug te vinden in de indrukwekkende collectie. Een liefhebber kan hier beslist meerdere uren verloren lopen.

Ondertussen heeft traiteur Bart z'n entree gemaakt op de site. Hij werkt wél op een strikt schema, en tegen het moment dat de bezoekersgroep herenigd wordt is er volop hap en drank beschikbaar. Tijd om aan tafel te gaan. Van horen zeggen, is er genoeg voor iedereen en is het lekker. Maar het belangrijkste aspect van samen tafelen zit natuurlijk in het gezelschap. Er wordt niet enkel goed gegeten, maar er wordt ook veel gebabbeld en gelachen. Een ervaren piconist zet later op z'n facebook-pagina dat de Picon niet slecht was (en het bezoek fantastisch).

Zoals de traditie het wil, wordt er bij het afsluiten van onze bijeenkomsten steevast een dankwoordje gepleegd voor de mensen die het allemaal mogelijk hebben gemaakt. Wegens een ontbrekende voorzitter, valt de klus te beurt aan onze ondervoorzitter. Voor de gelegenheid wordt hij hierbij ondersteund door bestuurslid Marc. Als aandenken aan ons bezoek, krijgt Brecht een wimpeltje met ons kringlogo overhandigd. Ook hij is blijkbaar opgezet met ons gezelschap, want hij belooft het ornamentje een plaats te geven in het huis.

Ook voor het museum willen we een kleine bijdrage achterlaten. Een origineel exemplaar van het boek "Moeder, wat deed de Gestapo", uit 1945, wordt aan Brecht overhandigd. Het boek bespreekt diverse incidenten uit de tijd van de bezetting, zowel over collaboratie als over verzet. Verhalen die overgoten zijn met emoties (en scheldwoorden), die nog vers in het geheugen zitten van de schrijver. Wie het 'verhaal' van Julien Saelens wil kennen, kan dat in het boek terugvinden. Een werkje dat wellicht goed op z'n plaats zal zijn in het museum?!

Er is flink wat planning en organisatie in deze bijeenkomst gekropen. Het doet dan ook bijzonder veel plezier om naderhand de positieve commentaren te mogen horen/lezen. Het laat ook zien dat onze bestuursploeg sterk staat in de 'leiding van het gevecht' en dat voorzitters (gelukkig) niet onmisbaar zijn. Er is ook heel wat groepssolidariteit zichtbaar geworden. Zo ken ik dat. Als het nodig is, steekt iedereen vlot een handje toe. Wij zijn de Kring.

Dankzij het verslagje van penningmeester Peggy, is het mogelijk geweest, voor mij, om de bijeenkomst in retrospectie mee te beleven. Ook voor andere afwezigen kan deze reflectie, in combinatie met het fotomateriaal, een prima beeld schetsen van een bijzonder fijne namiddag. Benieuwd waar we volgend jaar naartoe gaan?